2022 වසරේ සිදුවූ අතිශය අමානුෂික ලිංගික හිංසනයකින් අනතුරුව, දැඩි මානසික කම්පනයකට හා සුව කළ නොහැකි විෂාද තත්ත්වයකට ගොදුරු වූ 25 හැවිරිදි නොයෙලියා කැස්ටිලෝ, දිගු නීතිමය සටනකින් පසු සහන මරණය තෝරාගෙන තම ජීවිතයට සමුදුන්නාය. ඇයගේ මෙම තීරණය ලෝකය පුරා මානසික සෞඛ්යය, මානව හිමිකම් සහ වෛද්ය සදාචාරය පිළිබඳ ගැඹුරු සංවාදයක් ඇති කළ සිදුවීමක් බවට පත්විය.
මානසික වේදනාවේ තරම
ලිංගික හිංසනයෙන් පසු, ඇය දිගු කාලයක් තිස්සේ දැඩි මානසික වේදනාවන් සමඟ ජීවත් වූවාය. කිහිප වතාවක්ම තමන්ට හානි කර ගැනීමට උත්සාහ කළ ඇය, තමන් විඳින වේදනාව සුව කළ නොහැකි බව පෙන්වා දෙමින් නීත්යානුකූලව සහන මරණයක් ඉල්ලා සිටියාය.
ඇයගේ පවුලේ අය සහ සමාජයේ කොටස් කිහිපයක් මෙම තීරණයට විරුද්ධ වූ නමුත්, වෛද්ය නිර්දේශ හා ඇයගේ තත්ත්වය සැලකිල්ලට ගනිමින් අවසානයේ අධිකරණය ඒ සඳහා අනුමැතිය ලබා දුන්නේය.
නීතිය සහ තීරණය
ස්පාඤ්ඤයේ පවතින නීතිමය ක්රමවේද අනුව, සුව කළ නොහැකි රෝගී තත්ත්වයන් හෝ දරාගත නොහැකි වේදනාවන් ඇති අවස්ථාවල සහන මරණය සඳහා අවසර ලබා දීමට හැකියාව ඇත.
මෙම සිද්ධිය විශේෂ වන්නේ, මානසික සෞඛ්ය හේතූන් මත එවැනි අනුමැතියක් ලබා දුන් දුර්ලභ අවස්ථාවක් ලෙස වාර්තා වීමයි. වෛද්ය පරීක්ෂණ හා මණ්ඩල තීරණයන් අනුව, වෛද්ය මධ්යස්ථානයකදී මාරාන්තික එන්නතක් ලබා දීමෙන් ඇය ජීවිතයෙන් සමුගෙන ඇත.
ලෝකය පුරා උණුසුම් වූ සංවාදය
මෙම සිදුවීම ලෝකය පුරා දැඩි විවාදයකට ලක්විය.
පුද්ගලයෙකුට තම වේදනාව අවසන් කර ගැනීමට අයිතියක් තිබේද?
මානසික රෝග සඳහා මෙවැනි තීරණයක් සුදුසුද?
වෛද්ය සදාචාරය මෙහිදී කොපමණ දුරට සම්බන්ධ විය යුතුද?
මෙවැනි ප්රශ්න රැසක් සමාජය තුළ මතු වූ අතර, කැනඩාව සහ ස්විස්ටර්ලන්තය වැනි රටවල්ද දැඩි නීතිමය සීමා යටතේ සහන මරණය අනුමත කර ඇති බවට අවධානය යොමුවිය.
අවසාන සිතුවිල්ල
නොයෙලියාගේ කතාව අපට මතක් කරවන්නේ,
මානසික වේදනාවන් ද කායික වේදනාවන් මෙන්ම ගැඹුරු හා දරාගත නොහැකි විය හැකි බවයි.
එමෙන්ම, මානසික සෞඛ්යය පිළිබඳ අවශ්ය සහය ලබාදීම,
ලිංගික හිංසනයන්ට එරෙහිව එකමුතුව ක්රියා කිරීම,
සහ පීඩාවට පත් වූවන්ට ආදරය, අවබෝධය හා ආරක්ෂාව ලබාදීම
අප සියලු දෙනාගේ වගකීමක් බව මෙම සිදුවීම තවදුරටත් පැහැදිලි කරයි.
