බෙංගාල බොක්කේ මියන්මාර වෙරළට ඔබ්බෙන් රොහින්ග්යා සරණාගතයින් රැගත් බෝට්ටු දෙකක් අතුරුදන් වීමෙන් පුද්ගලයන් 500කට වැඩි පිරිසක් මියගොස් හෝ අතුරුදන් වී ඇති බවට දැඩි සැකයක් මතුව තිබේ. ජාත්යන්තර සංක්රමණික සංවිධානය (IOM) සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සරණාගතයන් පිළිබඳ මහකොමසාරිස් කාර්යාලය (UNHCR) ඇතුළු එක්සත් ජාතීන්ගේ නියෝජිතායතන නිකුත් කළ නිවේදනයකට අනුව, මෙම ඛේදවාචකය පසුගිය ජූනි මස අග හෝ ජූලි මස මුල් භාගයේදී සිදුව ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.
මෙය මෑත ඉතිහාසයේ අන්දමන් මුහුද සහ බෙංගාල බොක්ක ආශ්රිතව වාර්තා වූ දරුණුතම සහ මාරාන්තික නාවික අනතුරු අතරින් එකක් ලෙස සැලකේ.
වාර්තාවලට අනුව, බෝට්ටු දෙකම මියන්මාරයේ බටහිර රඛයින් ප්රාන්තයෙන් ජූනි මස අග භාගයේදී ගමන් ආරම්භ කර තිබුණි. පළමු බෝට්ටුවේ පුද්ගලයන් 250කට ආසන්න පිරිසක් සිට ඇති අතර, ගමන ආරම්භ කිරීමෙන් ටික වේලාවකට පසු එය සමඟ පැවති සන්නිවේදනය සම්පූර්ණයෙන්ම ඇණහිට ඇත.
දෙවන බෝට්ටුවේ පුද්ගලයන් 280කට ආසන්න පිරිසක් සිට ඇති අතර, එය ජූලි 8 වැනිදාට ආසන්න කාලයකදී මියන්මාරයේ අයියර්වාඩි වෙරළට ඔබ්බෙන් මුහුදේදී ගිලී ගොස් ඇති බවට සැක පළ වේ. දැඩි මෝසම් කාලගුණය, අධික වර්ෂාව සහ ගංවතුර තත්ත්වයන් මධ්යයේ මෙම ගමන් සංවිධානය කර තිබීම අනතුරේ අවදානම තවත් ඉහළ නංවා තිබේ.
නිල වශයෙන් මරණ සංඛ්යාව තහවුරු කර නොමැති වුවද, විශාල පිරිසක් ජීවිතක්ෂයට පත්වී ඇති බවට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය දැඩි කනස්සල්ල පළ කර තිබේ.
මෙම බෝට්ටුවල ගමන් කළ බහුතරය මියන්මාරයේ පුරවැසිභාවය අහිමි මුස්ලිම් සුළුතරයක් වන රොහින්ග්යා ජනතාව බව සඳහන් වේ. ඔවුන්ගෙන් ඇතැම් පිරිසක් බංග්ලාදේශයේ කොක්ස් බසාර් සරණාගත කඳවුරුවල සිට නැවත රඛයින් ප්රාන්තයට පැමිණ, එතැන් සිට මෙම අවදානම් සහගත මුහුදු ගමන ආරම්භ කර ඇති බව අනාවරණය වී ඇත.
රොහින්ග්යා ජනතාව දශක ගණනාවක් පුරා මියන්මාරයේ රඛයින් ප්රාන්තයේ හිංසනයන්, පීඩනයන් සහ දැඩි සීමා කිරීම්වලට මුහුණ දී සිටින අතර, 2017 වසරේ හමුදා මර්දනයෙන් පසු මිලියනයකට අධික පිරිසක් බංග්ලාදේශයට පලා ගියහ. තවත් 630,000කට ආසන්න පිරිසක් තවමත් රඛයින් ප්රාන්තයේ අසීරු තත්ත්වයන් යටතේ ජීවත් වෙති.
බංග්ලාදේශයේ සරණාගත කඳවුරුවල පවතින සීමිත ජීවන අවස්ථා, මෑතදී ඇති වූ ගංවතුර සහ අධික වර්ෂාව හේතුවෙන් ඇති වූ දුෂ්කරතා මෙන්ම මියන්මාරයේ පවතින අස්ථාවර තත්ත්වයද රොහින්ග්යා ජනතාව මෙවැනි අවදානම් සහගත මුහුදු ගමන් සඳහා පෙළඹවීමට ප්රධාන හේතු වී තිබේ.
2021 වසරේ සිදු වූ හමුදා කුමන්ත්රණයෙන් පසු මියන්මාරයේ පවතින සිවිල් යුද තත්ත්වය සහ හමුදා පාලනයට එරෙහි සන්නද්ධ කණ්ඩායම් අතර ගැටුම් හේතුවෙන් රට තුළ බරපතළ මානුෂීය අර්බුදයක් නිර්මාණය වී ඇත. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස මිනිස් ජාවාරම්කරුවන්ගේ සහාය ඇතිව අබලන් බෝට්ටු මඟින් සිදු කරන නීතිවිරෝධී මුහුදු සංක්රමණද ඉහළ ගොස් තිබේ.
අන්දමන් මුහුද සහ බෙංගාල බොක්ක ලොව මාරාන්තිකම සංක්රමණික මුහුදු මාර්ග අතරින් එකක් ලෙස සැලකේ. මෙම නවතම සිද්ධියට පෙරද 2026 වසරේ මේ දක්වා මෙම මාර්ගයේ ගමන් කළ පුද්ගලයන් 300කට ආසන්න පිරිසක් මියගොස් හෝ අතුරුදන් වී ඇති බව සඳහන් වේ. එමෙන්ම 2025 වසරේදී මෙම මුහුදු මාර්ගය භාවිත කළ 6,500කට ආසන්න පිරිසෙන් 900කට ආසන්න සංඛ්යාවක් මියගොස් හෝ අතුරුදන් වී තිබූ අතර, එය එම මාර්ගයේ වාර්තා වූ මාරාන්තිකම වසර ලෙස සටහන් වී ඇත.
මෙවැනි ඛේදවාචක නැවත සිදු නොවීමට සෙවීම් හා මුදාගැනීමේ මෙහෙයුම් ශක්තිමත් කිරීම, සරණාගතයින්ට ආරක්ෂාව සහ රැකවරණය ලබාදීම, මෙන්ම මිනිස් ජාවාරම් ජාල මැඩපැවැත්වීම සඳහා කලාපීය සහ ජාත්යන්තර ප්රජාව වහාම ක්රියාමාර්ග ගත යුතු බව IOM සහ UNHCR සංවිධාන අවධාරණය කර තිබේ.
